Сары-Челек коругу

Сары-Челек — бул жаратылыш коругу жана Кыргызстандагы эң кооз жерлердин бири. Бул аймакка өзгөчө көрк ар кандай көлөмдөгү жана формадагы көлдөрдүн чачырап жайгашуусу аркылуу берилет. Корук аймагында ар кандай татаалдыктагы маршруттарды түзүүгө болот — кыска сейилдөөлөрдөн тартып көп күндүк тректерге чейин. Эң популярдуу эки вариант — бул көлдөрдүн боюндагы сейилдөө (бул маршрут олуттуу бийиктик айырмаларын талап кылбайт), ошондой эле панорамага көтөрүлүү, ал жерден парктын кең аймагына укмуштуудай көрүнүш ачылат. Панорамага бара жаткан жолдо болжол менен 600 метр бийиктик айырмасы бар орточо татаалдыктагы көтөрүлүш күтөт. Сары-Челекке келген туристтер үчүн негизги база болуп Аркыт айылы саналат. Эгер Аркыттан түнөөгө жай издеп жатсаңыз, биз бул сонун конок үйүн ишенимдүү сунуштай алабыз.

Сары-Челекке баруу жолу узак жана оңой эмес, ошондуктан аны эки күнгө бөлүүнү сунуштайбыз (Токтогулда түнөп калуу менен). Бирок, зарыл болсо, Бишкектен абдан эрте чыгып, бир күндө жетүүгө болот. Мындай учурда экинчи айдоочу болгону жакшы. Жолду эки күнгө бөлүүнүн дагы бир себеби — жол боюндагы кызыктуу жерлердин көптүгү, аларды бир күндө көрүп жетишүү мүмкүн эмес.

Маршруттун негизги бөлүгү Бишкек — Ош трассасы аркылуу өтөт: Сосновка, Тоо-Ашуу ашуусу, Суусамыр өрөөнү, Ала-Бель ашуусу, Токтогул суу сактагычынын айланасы, Каракөл жана Нарын өрөөнү аркылуу Таш-Кумырга чейин. Таш-Кумырда Нарын дарыясынан көпүрө аркылуу өтүп, андан кийин Аркыт айылына баруучу жолго оңго бурулуш керек. Таш-Кумырга чейинки жол тууралуу Сулутор көлдөрү жана Токтогул суу сактагычы тууралуу беттерден кененирээк окуй аласыз. Эки күндүк сапар үчүн эң жакшы түнөп калуучу жайлар Чычкан капчыгайында жана Токтогулда жайгашкан. Сосновка жана Каракөлдө акы төлөнүүчү пункттар бар.

Жол Сыны айылына чейин жакшы, асфальт. Андан кийин негизги трасса батышка бурулат, ал эми сиз Кара-Суу дарыясынын үстүндөгү көпүрөгө оңго бурулушуңуз керек. 2025-жылдын август айына карата бул көпүрөдөн Аркытка чейинки жол оңдоп-түзөө иштеринде: асфальтталган бөлүктөр начар шагыл жолдор менен алмашып турат, бирок жалпысынан жетүү кыйын эмес. Сыны айылынын жанында Бурана-Таш шамал пайда кылган аскалар жайгашкан.

Аркытка кире бериште биринчи шлагбаум бар, анда жөн гана унааңыздын номери жана аты-жөнү жазылат — төлөм талап кылынбайт. Айылда жана анын айланасында эс алуу жайлары жана конок үйлөр көп. Аркыттан түндүк тарапка чыкканда экинчи шлагбаум бар, анда корукка кирүү үчүн төлөм жүргүзүлөт. Ушул жерден буралма шагыл жол башталат жана болжол менен бир сааттык оор көтөрүлүштөн кийин негизги Сары-Челек көлүнүн жанындагы токтотуучу жайга жетесиз. 2025-жылдын август айына карата бул жерде да жол оңдоо иштери жүрүп жатат, демек бул участок жакында жакшырат. Эгерде ал буга чейин оңдолгон болсо, баракчанын төмөн жагындагы байланыштар аркылуу бизге кабарлаңыз.

Корук аймагында сиз жапайы жаратылышта болосуз, жана туристтер көп болгонуна карабастан, негизги коопсуздук эрежелерин сактоо керек. Жетиштүү азык-түлүк жана суу алыңыз, убакытты туура эсептеңиз жана жалгыз же караңгыда жүрбөөгө аракет кылыңыз. Ийри-Көлдүн жанында жакшы булак бар, анда суу запастарын толуктаса болот (ал биздин картада белгиленген). Эсиңизде болсун: Сары-Челекте балык уулоого жана аңчылыкка тыюу салынган, ошондой эле от жагууга болбойт. Тамак даярдоо үчүн газ баллондорун колдонсо болот. 2025-жылга карата аймактын чоң бөлүгүндө уюлдук байланыш жок.

Корукта көптөгөн тропалар бар, биз негизги айлампа маршрутту сүрөттөп беребиз, ал негизги көлдүн жанындагы токтотуучу жайдан башталып, ошол жерден аяктайт. Бул маршрут алты кичи көлдүн бешөөн көрүүгө мүмкүндүк берет. Ошондой эле панорамага көтөрүлүү тууралуу айтып беребиз — аны каалооңузга жараша кошууга же алып салууга болот.

Демек, токтотуучу жайдан башталган негизги тропа (биздин картадагы жашыл сызык) кичинекей ашуудан өтүп, Туюк-Көлгө жетет. Бул чакан көл адырлардын арасындагы чуңкурда жайгашкан жана абдан кооз. Андан ары жол Арам-Көл жана Ийри-Көл багытына уланат жана Туюктан болжол менен бир чакырым өткөндөн кийин негизги көлдү караган байкоо чекитине чыгарат. Андан кийин тропа Арам-Көлдү батыш тарабынан айланып өтүп, түндүк-чыгыштан түштүк-батышка кеткен шагыл жолго чыгарат. Эгер бул жерде солго бурулсаңыз, бир нече жүз метрден кийин Ийри-Көлдүн жээгиндеги чакан бакка жетесиз. Бул жер бир нече себептен өзгөчө. Биринчиден, бактардын көлөкөсүндө эс алуу жана тамактануу үчүн ыңгайлуу жай бар. Экинчиден, жол менен көлдүн ортосунда биз айткан булак жайгашкан. Түндүк-чыгыш тарапка жол Которма ашуусуна алып барат, ал тууралуу биз Кара-Камыш көлү тууралуу баракта жазабыз. Ошол эле жерден артка кайтып, панорамага чыгуучу тропа башталат.

Панорамага көтөрүлүү көлдөрдүн боюндагы маршрутка караганда кыйла оор, анткени бир нече жүз метр бийиктикке чыгуу керек. Бирок убакыт жана күч жетсе, сөзсүз көтөрүлүүнү сунуштайбыз, анткени бул жерден көрүнүш Кыргызстандагы эң кооз көрүнүштөрдүн бири. Жогору чыгууда багыт катары Кыргызстандын желеги кызмат кылат, ал ылдыйдан көрүнөт, ал эми эң жакшы көрүү чекити андан бир аз ары жайгашкан. Аба ырайын эске алыңыз: булуттуу күндөрү көтөрүлүүнүн мааниси жок болушу мүмкүн.

Панорамага чыккан-чыкпаганыңызга карабастан, кайра кайтуу жолун Чача-Көл жана Кыла-Көл аркылуу түзсө болот (биздин картадагы көк сызык). Эгер убакыт тар болсо же тобокелдикке баргыңыз келбесе, Ийри-Көлгө келген жол менен кайра кайтууга болот. Кайсы вариантты тандабаңыз, Сары-Челекке саякат — бул унутулгус тажрыйба.